Sayt sekin ochila boshladi: sababni topish tartibi

Sayt avval normal ishlagan, endi esa sahifalar sekin ochilmoqda. Bunday paytda birinchi bo‘lib «hostingni almashtiramiz» yoki «plaginlarni o‘chiramiz» degan fikr keladi. Lekin tasodifiy harakatlar vaqtni oladi va ba’zan yangi muammolar qo‘shadi. Sababni toraytirib boradigan tartib bilan harakat qiling.

1. Muammo hammadami

Avval sekinlik barcha foydalanuvchilarda bormi yoki faqat sizdami, aniqlang:

• Boshqa qurilmadan va boshqa tarmoqdan (masalan, mobil internetdan) oching
• Onlayn tezlik testidan foydalaning
• Hamkasblar yoki mijozlardan so‘rang

Agar faqat sizda sekin bo‘lsa, sabab provayder, VPN yoki brauzer kengaytmalarida bo‘lishi mumkin.

2. Server yoki brauzer

Dasturchi panelining tarmoq bo‘limida birinchi so‘rovga — HTML hujjatga qarang. Agar uning kutish vaqti (TTFB) katta bo‘lsa, muammo serverda. Agar HTML tez kelsa-yu, sahifa baribir uzoq yuklansa — sabab frontendda: og‘ir rasmlar, skriptlar, uchinchi tomon xizmatlari.

3. Nima o‘zgardi

Sekinlik qachon boshlanganini aniqlang va o‘sha davrdagi o‘zgarishlarni eslang:

• CMS, mavzu yoki plaginlar yangilandi
• Yangi vidjet, chat, analitika kodi yoki piksel qo‘shildi
• Kontent menejerlar katta rasmlar yoki videolar yukladi
• Hosting tarifi yoki sozlamalari o‘zgardi
• Domen yoki DNS boshqa xizmatga o‘tkazildi

Ko‘p hollarda sabab shu ro‘yxatda topiladi. O‘zgarishni vaqtincha qaytarib tekshirish eng tez dalil beradi.

4. Server yuklanishi

Hosting panelida yoki server monitoringida protsessor, xotira va disk yuklanishiga qarang. Keskin o‘sish bo‘lsa, kirish jurnallarini tekshiring:

• Bitta IP yoki botdan juda ko‘p so‘rov
• Saytni ommaviy nusxalayotgan skanerlar
• Qidiruv formasi yoki filtrlarga hujum
• Ma’lumotlar bazasining sekin so‘rovlar jurnali

Keraksiz botlarni bloklash yoki so‘rovlar tezligini cheklash ko‘pincha darhol yordam beradi.

5. Ma’lumotlar bazasi

Vaqt o‘tishi bilan jadvallar kattalashadi: yozuvlar tarixi, sessiyalar, jurnallar, spam izohlar. Ilgari tez bo‘lgan so‘rovlar sekinlashadi. Eski ma’lumotlarni tozalash va indekslarni tekshirish ko‘pincha sezilarli natija beradi.

6. Kesh ishlayaptimi

Kesh plagini yangilanishdan keyin o‘chib qolishi, kesh har bir so‘rovda tozalanishi yoki ma’lum sahifa turlari uchun ishlamasligi mumkin. Javob sarlavhalarida kesh holatini ko‘rsatuvchi belgilarni tekshiring.

7. Frontend

PageSpeed Insights yoki Lighthouse hisobotida eng og‘ir resurslar ro‘yxati bor. Tipik sabablar: siqilmagan katta rasmlar, bir nechta analitika va reklama skriptlari, yuklanishni bloklovchi shriftlar, slayderlar va animatsiya kutubxonalari.

Diagnostikadan keyin

Sababni topib tuzatgandan so‘ng natijani o‘lchang va qaydnoma yozing: nima bo‘ldi, qanday aniqlandi, nima qilindi. Doimiy monitoring o‘rnating — javob vaqtini kuzatadigan xizmat keyingi safar sekinlik boshlangan zahoti xabar beradi, siz esa uni mijozlardan emas, o‘zingiz bilib olasiz.